{"id":1113,"date":"2016-09-08T18:55:27","date_gmt":"2016-09-08T16:55:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/?p=1113"},"modified":"2016-09-08T20:44:03","modified_gmt":"2016-09-08T18:44:03","slug":"exkursion-in-die-westfaelische-wueste","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2016\/09\/08\/exkursion-in-die-westfaelische-wueste\/","title":{"rendered":"Exkursion in die &#8222;Westf\u00e4lische W\u00fcste&#8220;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Die Herbst-Exkursion der Arbeitsgemeinschaft in die Senne fand Anfang September 2016 bei besten \u00e4u\u00dferen Bedingungen statt. In sp\u00e4tsommerlicher Hitze am Tag und warmen N\u00e4chten kamen alle Teilnehmer auf ihre Kosten.<\/strong><\/p>\n<p>Die Senne in S\u00fcdwestfalen ist mit knapp 250 Quadratkilometern Ausdehnung\u00a0 das gr\u00f6\u00dfte zusammenh\u00e4ngende Heidegebiet in Nordrhein-Westfalen. Die mageren Sandb\u00f6den in Verbindung mit der Nutzung als Truppen\u00fcbungsplatz haben hier ein Biotopspektrum erhalten, das an die n\u00e4hrstoffarmen und an Rohboden reichen Zeiten erinnert, die in den meisten mitteleurop\u00e4ischen Landschaften schon viele Jahrzehnte zur\u00fcckliegen. Das einzigartige Artenspektrum dieser Lebensr\u00e4ume lockte denn auch ein kleines, aber entschlossenes\u00a0 Tr\u00fcppchen von Mitgliedern an, das unter kundiger F\u00fchrung von Dieter Robrecht\u00a0 verschiedene Heidefl\u00e4chen rund um das &#8222;NSG Moosheide&#8220; s\u00fcdlich von Stukenbrock und den Westhang des Teutoburger Waldes bei Oerlinghausen erkundete.<\/p>\n<div id=\"attachment_1136\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3592_01.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1136\" data-attachment-id=\"1136\" data-permalink=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2016\/09\/08\/exkursion-in-die-westfaelische-wueste\/ada_3592_01\/\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3592_01.jpg\" data-orig-size=\"900,596\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;3.5&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;NIKON D7000&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Dieter Robrecht im Einsatz: K\\u00e4scherfang in der trockenen Heide (Foto: Armin Dahl)&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1472824744&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;105&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;100&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.004&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"ADA_3592_01\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Dieter Robrecht im Einsatz: K\u00e4scherfang in der trockenen Heide (Foto: Armin Dahl)&lt;\/p&gt;\n\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3592_01.jpg\" class=\"wp-image-1136 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3592_01-300x200.jpg\" alt=\"Dieter Robrecht im Einsatz: K\u00e4scherfang in der trockenen Heide (Foto: Armin Dahl)\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3592_01-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3592_01-600x397.jpg 600w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3592_01.jpg 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1136\" class=\"wp-caption-text\">Dieter Robrecht im Einsatz: K\u00e4scherfang in der trockenen Heide (Foto: Armin Dahl)<\/p><\/div>\n<div id=\"attachment_1127\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/06322_P1300356_01.1.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1127\" data-attachment-id=\"1127\" data-permalink=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2016\/09\/08\/exkursion-in-die-westfaelische-wueste\/06322_p1300356_01-1\/\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/06322_P1300356_01.1.jpg\" data-orig-size=\"900,675\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;8&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;DMC-GH3&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Catoptria lythargyrella (H\\u00dcBNER, [1796]), Stukenbrock-Senne, 2. September 2016 (Foto: Dieter Robrecht)&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1473079014&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;60&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;400&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.05&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Catoptria lythargyrella (H\u00dcBNER, [1796])\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Catoptria lythargyrella (H\u00dcBNER, [1796]), Stukenbrock-Senne, 2. September 2016 (Foto: Dieter Robrecht)&lt;\/p&gt;\n\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/06322_P1300356_01.1.jpg\" class=\"wp-image-1127\" src=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/06322_P1300356_01.1.jpg\" alt=\"Catoptria lythargyrella (H\u00dcBNER, [1796])\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/06322_P1300356_01.1.jpg 900w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/06322_P1300356_01.1-267x200.jpg 267w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/06322_P1300356_01.1-533x400.jpg 533w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1127\" class=\"wp-caption-text\"><em>Catoptria lythargyrella<\/em> (H\u00dcBNER, [1796]), Stukenbrock-Senne, 2. September 2016 (Foto: Dieter Robrecht)<\/p><\/div>\n<div id=\"attachment_1144\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3598_01_01.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1144\" data-attachment-id=\"1144\" data-permalink=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2016\/09\/08\/exkursion-in-die-westfaelische-wueste\/ada_3598_01_01\/\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3598_01_01.jpg\" data-orig-size=\"900,600\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;5.6&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;NIKON D7000&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1472831812&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;105&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;320&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.008&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"ADA_3598_01_01\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Sp\u00e4ter Nachweis: Synanthedon vespifomis noch am 2. und 3. September 2016 (Foto: Armin Dahl)&lt;\/p&gt;\n\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3598_01_01.jpg\" class=\"wp-image-1144 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3598_01_01-300x200.jpg\" alt=\"Sp\u00e4ter Nachweis: Synanthedon vespifomis noch am 2. und 3. September 2016 (Foto: Armin Dahl)\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3598_01_01-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3598_01_01-600x400.jpg 600w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3598_01_01.jpg 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1144\" class=\"wp-caption-text\">Sp\u00e4ter Nachweis: <em>Synanthedon vespifomis<\/em> noch am 2. und 3. September 2016 (Foto: Armin Dahl)<\/p><\/div>\n<div id=\"attachment_1131\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/Biotop_Moosheide_CIMG4561_01_01.2.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1131\" data-attachment-id=\"1131\" data-permalink=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2016\/09\/08\/exkursion-in-die-westfaelische-wueste\/hoevelhof-nsg-moosheide-2-september-2016-foto-dieter-robrecht\/\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/Biotop_Moosheide_CIMG4561_01_01.2.jpg\" data-orig-size=\"899,599\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;3&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;EX-ZR100&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;H\\u00f6velhof, NSG Moosheide, 2. September 2016 (Foto: Dieter Robrecht)&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1379078053&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;4.24&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;100&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.0015625&quot;,&quot;title&quot;:&quot;H\\u00f6velhof, NSG Moosheide, 2. September 2016 (Foto: Dieter Robrecht)&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"H\u00f6velhof, NSG Moosheide, 2. September 2016 (Foto: Dieter Robrecht)\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;H\u00f6velhof, NSG Moosheide, 2. September 2016 (Foto: Dieter Robrecht)&lt;\/p&gt;\n\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/Biotop_Moosheide_CIMG4561_01_01.2.jpg\" class=\"wp-image-1131 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/Biotop_Moosheide_CIMG4561_01_01.2-300x200.jpg\" alt=\"H\u00f6velhof, NSG Moosheide, 2. September 2016 (Foto: Dieter Robrecht)\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/Biotop_Moosheide_CIMG4561_01_01.2-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/Biotop_Moosheide_CIMG4561_01_01.2-600x400.jpg 600w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/Biotop_Moosheide_CIMG4561_01_01.2.jpg 899w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1131\" class=\"wp-caption-text\">Lichtfang-Standort im Kiefern-Birkenwald: H\u00f6velhof, NSG Moosheide, 2. September 2016 (Foto: Dieter Robrecht)<\/p><\/div>\n<p>Bereits die erste kurze Nachmittagsexkursion in eine kleine Sandheide-Fl\u00e4che in der N\u00e4he von Stukenbrock-Senne f\u00f6rderte zwei hochgradig spezialisierte Arten zu Tage, die in der Roten Liste f\u00fcr den Naturraum Westf\u00e4lische Bucht als &#8222;vom Aussterben bedroht&#8220; gef\u00fchrt werden.<\/p>\n<div id=\"attachment_1148\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3635_01.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1148\" data-attachment-id=\"1148\" data-permalink=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2016\/09\/08\/exkursion-in-die-westfaelische-wueste\/ada_3635_01\/\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3635_01.jpg\" data-orig-size=\"900,596\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;22&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;NIKON D7000&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1472857102&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;105&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;125&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.016666666666667&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Xylena solidaginis\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3635_01.jpg\" class=\"wp-image-1148 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3635_01-300x200.jpg\" alt=\"Xylena solidaginis (H\u00dcBNER, [1800-1803]) - Rollfl\u00fcgel-Holzeule, H\u00f6velhof, 2. September 2016\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3635_01-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3635_01-600x397.jpg 600w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3635_01.jpg 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1148\" class=\"wp-caption-text\"><em>Xylena solidaginis<\/em> (H\u00dcBNER, [1800-1803]) &#8211; Rollfl\u00fcgel-Holzeule, H\u00f6velhof, 2. September 2016 (Foto: Armin Dahl)<\/p><\/div>\n<div id=\"attachment_1129\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/10207_IMG_3515_01.1.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1129\" data-attachment-id=\"1129\" data-permalink=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2016\/09\/08\/exkursion-in-die-westfaelische-wueste\/2-september-2016-foto-dieter-robrecht\/\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/10207_IMG_3515_01.1.jpg\" data-orig-size=\"900,600\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;13&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;Canon EOS 40D&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;2. September 2016 (Foto: Dieter Robrecht)&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1250702465&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;100&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;400&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.076923076923077&quot;,&quot;title&quot;:&quot;2. September 2016 (Foto: Dieter Robrecht)&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Xestia castanea (ESPER, 1798) &amp;#8211; Ginsterheiden-Bodeneule 2. September 2016 (Foto: Dieter Robrecht)\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Xestia castanea (ESPER, 1798) &amp;#8211; Ginsterheiden-Bodeneule 2. September 2016 (Foto: Dieter Robrecht)&lt;\/p&gt;\n\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/10207_IMG_3515_01.1.jpg\" class=\"wp-image-1129 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/10207_IMG_3515_01.1-300x200.jpg\" alt=\"Xestia castanea (ESPER, 1798) - Ginsterheiden-Bodeneule 2. September 2016 (Foto: Dieter Robrecht)\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/10207_IMG_3515_01.1-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/10207_IMG_3515_01.1-600x400.jpg 600w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/10207_IMG_3515_01.1.jpg 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1129\" class=\"wp-caption-text\"><em>Xestia castanea<\/em> (ESPER, 1798) &#8211; Ginsterheiden-Bodeneule 2. September 2016 (Foto: Dieter Robrecht)<\/p><\/div>\n<div id=\"attachment_1149\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0184_01.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1149\" data-attachment-id=\"1149\" data-permalink=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2016\/09\/08\/exkursion-in-die-westfaelische-wueste\/dsc_0184_01\/\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0184_01.jpg\" data-orig-size=\"900,600\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;5.6&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;NIKON D3100&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1472903039&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;22&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;280&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.008&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"DSC_0184_01\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Perfektionisten: Heinz Schumacher und Dieter Robrecht beim ablichten von &amp;#8222;Mikros&amp;#8220;. 3. September 2016 (Foto: Armin Dahl)&lt;\/p&gt;\n\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0184_01.jpg\" class=\"wp-image-1149 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0184_01-300x200.jpg\" alt=\"Perfektionisten: Heinz Schumacher und Dieter Robrecht beim ablichten von &quot;Mikros&quot;. 3. September 2016 (Foto: Armin Dahl)\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0184_01-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0184_01-600x400.jpg 600w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0184_01.jpg 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1149\" class=\"wp-caption-text\">Perfektionisten bei der Arbeit: Heinz Schumacher und Dieter Robrecht beim ablichten von &#8222;Mikros&#8220;. 3. September 2016 (Foto: Armin Dahl)<\/p><\/div>\n<div id=\"attachment_1161\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0193_02.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1161\" data-attachment-id=\"1161\" data-permalink=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2016\/09\/08\/exkursion-in-die-westfaelische-wueste\/dsc_0193_02\/\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0193_02.jpg\" data-orig-size=\"900,600\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;8&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;NIKON D3100&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Am Rande des \\&quot;Teuto\\&quot;: Sandgrube Oerlinghausen, 3. September 2016 (Foto: Armin Dahl)&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1472917373&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;24&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;100&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.004&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"dsc_0193_02\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Am Rande des &amp;#8222;Teuto&amp;#8220;: Sandgrube Oerlinghausen, 3. September 2016 (Foto: Armin Dahl)&lt;\/p&gt;\n\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0193_02.jpg\" class=\"wp-image-1161 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0193_02-300x200.jpg\" alt=\"Am Rande des &quot;Teuto&quot;: Sandgrube Oerlinghausen, 3. September 2016 (Foto: Armin Dahl)\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0193_02-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0193_02-600x400.jpg 600w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0193_02.jpg 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1161\" class=\"wp-caption-text\">Am Rande des &#8222;Teuto&#8220;: von der Sandgrube Oerlinghausen geht der Blick weit \u00fcbers Paderborner Land, 3. September 2016 (Foto: Armin Dahl)<\/p><\/div>\n<div id=\"attachment_1152\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/Pempelia-palumbella1_01_01.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1152\" data-attachment-id=\"1152\" data-permalink=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2016\/09\/08\/exkursion-in-die-westfaelische-wueste\/pempelia-palumbella1_01_01\/\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/Pempelia-palumbella1_01_01.jpg\" data-orig-size=\"900,600\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;20&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;NIKON D80&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1472943282&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;105&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;200&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.005&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Pempelia palumbella\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Pempelia palumbella, Oerlinghausen, Sandgrube Hasler, 3. September 2016 am Licht (Foto: Huberts Trilling)&lt;\/p&gt;\n\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/Pempelia-palumbella1_01_01.jpg\" class=\"wp-image-1152 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/Pempelia-palumbella1_01_01-300x200.jpg\" alt=\"Pempelia palumbella, Oerlinghausen, Sandgrube Hasler, 3. September 2016 am Licht (Foto: Huberts Trilling)\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/Pempelia-palumbella1_01_01-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/Pempelia-palumbella1_01_01-600x400.jpg 600w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/Pempelia-palumbella1_01_01.jpg 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1152\" class=\"wp-caption-text\"><em>Pempelia palumbella<\/em> ([DENIS &amp; SCHIFFERM\u00dcLLER], 1775), Oerlinghausen, Sandgrube Hasler, 3. September 2016 am Licht (Foto: Hubertus Trilling)<\/p><\/div>\n<div id=\"attachment_1158\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3626_01.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1158\" data-attachment-id=\"1158\" data-permalink=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2016\/09\/08\/exkursion-in-die-westfaelische-wueste\/foto-armin-dahl\/\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3626_01.jpg\" data-orig-size=\"900,596\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;22&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;NIKON D7000&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;--Foto: Armin Dahl&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1472856285&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;105&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;100&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.016666666666667&quot;,&quot;title&quot;:&quot;--Foto: Armin Dahl&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Agrotis vestigialis (HUFNAGEL, 1766)  Foto: Armin Dahl\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt; Agrotis vestigialis (HUFNAGEL, 1766) , Oerlinghausen, 3. September 2016, Foto: Armin Dahl&lt;\/p&gt;\n\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3626_01.jpg\" class=\"wp-image-1158 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3626_01-300x200.jpg\" alt=\" Agrotis vestigialis (HUFNAGEL, 1766) , Oerlinghausen, 3. September 2016, Foto: Armin Dahl\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3626_01-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3626_01-600x397.jpg 600w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3626_01.jpg 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1158\" class=\"wp-caption-text\"><em>Agrotis vestigialis<\/em> (HUFNAGEL, 1766) , Oerlinghausen, 3. September 2016, Foto: Armin Dahl<\/p><\/div>\n<p><em>Catoptria lythargyrella <\/em>(H\u00dcBNER, [1796]) lebt nach P\u00c4HLER &amp; DUDLER (2010) <em>&#8222;Vereinzelt, manchmal nicht selten auf Sandmager- und Sandtrockenrasen, in grasigen Heiden&#8230;.. Nur an d\u00fcrftigen, sch\u00fctter bewachsenen Xerotherm-Standorten. In der Senne an eng begrenzten Standorten&#8230;&#8230;.&#8220;<\/em> Die Falter sind leicht mit den dunklen Formen von <em>Crambus perlella<\/em> &#8211; Wei\u00dfer Grasz\u00fcnsler zu verwechseln, so dass Falter per Foto schwer bestimmt werden k\u00f6nnen.<\/p>\n<p>Die seltene Rostbinde <em>Hipparchia semele<\/em> (LINNAEUS, 1758) ist wie <em>C. lythargyrella<\/em> auf die wenigen noch vorhandenen trocken-sandigen Heidegebiete zur\u00fcckgedr\u00e4ngt worden, auch diese Art lebt als Raupe an Gr\u00e4sern. Das Abk\u00e4schern der bl\u00fchenden Besenheide f\u00f6rderte zudem einige Raupen des Heidekrauteulchens <i>Anarta myrtilli<\/i> (L<small>INNAEUS<\/small>, 1761) zu Tage.<\/p>\n<p>Eine kleine \u00dcberraschung brachte der sp\u00e4tere Nachmittag: In einer Pheromonfalle fing sich ein M\u00e4nnchen des Wespen-Glasfl\u00fcglers <i>Synanthedon vespiformis<\/i> (L<small>INNAEUS<\/small>, 1761), jahreszeitlich weit au\u00dferhalb der Hauptflugzeit der Art im Juli.<\/p>\n<p>Der eigentliche H\u00f6hepunkt des ersten Exkursionstages aber war der Lichtfang am Abend: Mit der geballten Power von sechs Leuchtanlagen offenbarten sich faunistische Sch\u00e4tze wie\u00a0Rollfl\u00fcgel-Holzeule <i>Xylena solidaginis<\/i> (H<small>\u00dcBNER<\/small>, [1800-1803]) und Ginsterheiden-Bodeneule <i>Xestia castanea<\/i> (E<small>SPER<\/small>, 1798). Die letztere war mit gesch\u00e4tzten 80! Faltern an Licht, K\u00f6derschn\u00fcren und vor allem an den Heidebl\u00fcten geradezu massenhaft unterwegs. Dazu hier mal der Original-Kommentar von Frank Rosenbauer, der schon viele N\u00e4chte mit der Taschenlampe auf Truppen\u00fcbungspl\u00e4tzen unterwegs war:<br \/>\n<em>&#8222;Die H\u00e4ufigkeit der am Freitag an den Heidebl\u00fcten gefundenen Faltern hing nat\u00fcrlich sehr eng mit dem schw\u00fclwarmen Wetter zusammen, was die Falter zur hohen Aktivit\u00e4t stimulierte. Da haben wir einfach Gl\u00fcck gehabt. In k\u00fchlen N\u00e4chten sieht man wesentlich weniger Individuen an den Bl\u00fcten sitzen. Die mit Abstand beste und erfolgreichste Methode zum quantitativen Nachweis der Heidefalter (die in der Regel allesamt schlechte Lichtflieger sind und Aufgrund der konkurrierenden bl\u00fchenden Heide wenig an den Rotweink\u00f6der gehen) ist das n\u00e4chtliche Abkeschern der Calluna-Best\u00e4nde im April und Mai, am besten bei leichtem Spr\u00fchregen bzw. hoher Luftfeuchtigkeit. Bei k\u00fchler Trockenheit kommen viele Raupen nicht hoch zum Fressen. \u00c4hnliches gilt vermutlich f\u00fcr <em>solidaginis<\/em> an Heidelbeere.<\/em><\/p>\n<p>Der Samstag-Vormittag war &#8211; auch Nachtfalter-Freaks m\u00fcssen mal ausschlafen &#8211; der Erholung und Nachbereitung gewidmet, hier bestand ausgiebig Gelegenheit zum Fachsimpeln, und der eine oder andere Falter bekam noch einen Termin beim Fotografen.<\/p>\n<p>Das Nachmittag- und Abendprogramm bestand aus Vorexkursion und Lichtfang in die Sandgrube Hasler in Oerlinghausen am Aufstieg zum Kamm des Teutoburger Waldes. An dieser auch geologisch interessanten Stelle kommen Kalk im Untergrund und Sand als dicke Auflage zusammen, in der Betriebsfl\u00e4che sto\u00dfen trockene Besenheide-Fl\u00e4chen und Sandmagerrasen aufeinander und bilden einen f\u00fcr Insekten wie Entomologen h\u00f6chst interessanten Lebensraum.<\/p>\n<p>Geleuchtet wurde bis Mitternacht, nach z\u00f6gerlichem Start hatten die Falter dann doch noch ein Einsehen mit den standfesten Exkursionsteilnehmern.<\/p>\n<p>Und so standen am Ende doch mehr als 50 Gro\u00dfschmetterlingsarten auf den verschiedenen Listen, darunter wiederum Xestia castanea, die seltene Chi-Eule <em>Antitype chi<\/em> (LINNAEUS, 1758) und die in der Senne h\u00e4ufige Kiefernsaateule <em>Agrotis vestigialis<\/em> (HUFNAGEL, 1766). Hinzu kamen ein paar interessante &#8222;Mikros&#8220; wie die an Heidekraut und Thymian lebende <em>Pempelia palumbella<\/em> ([DENIS &amp; SCHIFFERM\u00dcLLER], 1775).<\/p>\n<p>Das Timing stimmte, am Sonntag vormittag setzte der in Ostwestfalen lange erwartete Regen ein, und die Rheinl\u00e4nder schwammen \u00fcber die Autobahn nach Hause.\u00a0 Das Fazit einer dreit\u00e4gigen Kurzexkursion fiel bei allen Beteiligten positiv aus: Die Organisation durch die Westfalen klappte wie am Schn\u00fcrchen, die &#8222;Westf\u00e4lische W\u00fcste&#8220; hatte einen Teil ihrer Sch\u00e4tze offenbart, und so kommen wir in den n\u00e4chsten Jahren gerne wieder vorbei!<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>Literatur:<\/strong><a href=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/veroeffentlichungen\/literaturhinweise-buecher\/\"> P\u00e4hler R. &amp; H. Dudler (210): <\/a>Die Schmetterlingsfauna von Ostwestfalen-Lippe und angrenzender Gebiete in Nordhessen und S\u00fcdniedersachsen. Band 1, 608 S., 793 Farbfotos, 208 Verbreitungskarten<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Die Herbst-Exkursion der Arbeitsgemeinschaft in die Senne fand Anfang September 2016 bei besten \u00e4u\u00dferen Bedingungen statt. In sp\u00e4tsommerlicher Hitze am Tag und warmen N\u00e4chten kamen alle Teilnehmer auf ihre Kosten. Die Senne in S\u00fcdwestfalen ist mit knapp 250 Quadratkilometern Ausdehnung\u00a0 &hellip; <a href=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2016\/09\/08\/exkursion-in-die-westfaelische-wueste\/\">Weiterlesen <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1141,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_hide_featured_image":false,"_jetpack_featured_image_duplicate_dismissed":0,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[12,14],"tags":[],"class_list":["post-1113","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-exkursionen","category-seltene-arten"],"wp-worthy-pixel":{"ignored":false,"public":null,"server":null,"url":null},"wp-worthy-type":"normal","jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p7j2YB-hX","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/ADA_3590_01-1.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1113","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1113"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1113\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1166,"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1113\/revisions\/1166"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1141"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1113"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1113"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1113"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}