{"id":1954,"date":"2017-09-07T15:47:03","date_gmt":"2017-09-07T13:47:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/?p=1954"},"modified":"2017-09-22T16:39:34","modified_gmt":"2017-09-22T14:39:34","slug":"oh-mosella-spaetsommer-falter-von-der-untermosel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2017\/09\/07\/oh-mosella-spaetsommer-falter-von-der-untermosel\/","title":{"rendered":"Oh Mosella &#8211; Sp\u00e4tsommer-Falter von der Untermosel"},"content":{"rendered":"<p><strong>Einer der entomologisch besten Felsh\u00e4nge an der Mosel ist der nach dem gallischen Dichter Decimus Magnus Ausonius benannte Ausoniusstein auf Gemarkung Lehmen. Dort leben bis heute viele der w\u00e4rmeliebenden Spitzenarten Westdeutschlands. Ein Exkursionsbericht.<\/strong><\/p>\n<hr \/>\n<p>So liebe ich Ausfl\u00fcge an Stellen, an denen ich vorher noch nie gewesen bin: Sonnenschein, eine herrliche Aussicht \u00fcber das Tal, und gleich eine neue Art! Keine zwei Minuten sa\u00df ich auf dem B\u00e4nkchen am Aussichtspunkt in der N\u00e4he des Ausoniussteins, da flatterte schon ein gr\u00f6\u00dferer Nachtfalter \u00fcber die Wiese, der sich auch zu einem Fototermin \u00fcberreden lie\u00df: <em>Selidosema brunnearia<\/em>, eine der gr\u00f6\u00dften Rarit\u00e4ten unter den einheimischen Geometriden. Der Purpurgraue Heide-Tagspanner ist ein echter Trockenrasen-Bewohner, und besiedelt nur ein kleines Areal entlang von Mosel, Mittelrhein und Nahe.<\/p>\n<p>Xerotherme H\u00e4nge wie der oberhalb des Weind\u00f6rfchens Kattenes an der Mosel bieten nicht nur Ber\u00fchmtheiten wie dem Apollofalter (<em>Parnassius apollo<\/em>) Lebensraum, hier leben auch die geheimen Stars der Schmetterlingsforschung, unscheinbare, versteckt lebende Falterarten, denen aber eines gemeinsam ist: Hei\u00df muss es sein, trocken und voll sonnenexponiert, am besten mit ordentlich Felsen zur W\u00e4rmespeicherung, und mit m\u00f6glichst wenig Niederschlag.<br \/>\nAlles das findet sich an der Untermosel an etlichen Stellen. Freistehende Schieferfelsen speichern die W\u00e4rme, Eifel und Hunsr\u00fcck halten den Regen ab, die Felsh\u00e4nge sind selbst f\u00fcr den Weinbau zu steil.<\/p>\n<p>Nach etlichen <a href=\"http:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/2017\/07\/19\/weinschwaermer-an-der-moselloreley\/\">Exkursionen an die Mittelmosel<\/a> war der Besuch am Ausoniusstein schon lange \u00fcberf\u00e4llig. Der Felshang hat seinen Namen nach dem Dichter Decimus Magnus Ausonius, dessen Reisebeschreibung &#8222;Mosella&#8220; aus dem Jahr 375 nach Christus bis heute wohl das ber\u00fchmteste Moselgedicht ist. Wer Spa\u00df an fast 500 schw\u00fclstigen lateinischen Hexametern hat ist mit Ausonius gut bedient, im Gedicht wimmelt es unter anderem von Flu\u00dfnixen und bocksf\u00fc\u00dfigen Satyren, der aus Burgund stammende Gallier war an den essbaren Fischen der Mosel deutlich st\u00e4rker interessiert als am Wein. Und er kannte offenbar nur die Obermosel zwischen Neumagen und Trier, hat also den nach ihm benannten Felsen nie selbst gesehen.<!--more--><\/p>\n<p>Mein Interessa galt heute eher den Satyriden (Augenfalter), so scheint sich der Wei\u00dfe Waldportier, <em>Brintesia circe<\/em> (FABRICIUS, 1775) nach jahrzehntelangem Fehlen wieder an der Mosel zu etablieren. Die Ausbeute an Tagfalter-Beobachtungen an diesem Nachmittag war jedoch \u00fcberschaubar, Kaisermantel, Kleiner Feuerfalter, etliche Mauerf\u00fcchse der 2. Generation, Gro\u00dfe Kohlwei\u00dflinge in Menge: Waldportier-Beobachtungen an der Mosel sind aktuell noch das Ergebnis von langen Gel\u00e4ndem\u00e4rschen oder vielen Stunden Feldarbeit, oder reine Gl\u00fcckssache. Und der bewegungsfaule Nachtfaltermensch kann nicht erwarten dass ihm einer direkt vor die Aussichtsbank flattert.<\/p>\n<p>Der abendliche Lichtfang fand dann bei besten Wetterbedingungen statt, bedeckter Himmel, leichter Wind, nachts um 1.00 Uhr noch 18\u00b0C warm. Nur der Vollmond st\u00f6rte das Vergn\u00fcgen, daf\u00fcr gab es herrliche Lichtspiele \u00fcber dem Moseltal zu sehen. Mit etwas \u00fcber 40 Gro\u00dfschmetterlingsarten war der Anflug an Licht und K\u00f6derschn\u00fcre m\u00e4\u00dfig, der Wechsel zwischen Sommer- und Herbsttieren schl\u00e4gt sich in vergleichsweise niedrigen Artenzahlen nieder. Aber wie bereits am Vormittag waren wieder w\u00e4rmeliebende Spitzenarten wie der kleine Fetthennen-Felsflur-Zwergspanner Idaea contiguaria (H\u00dcBNER, [1799]) und die noch seltenere Berberitzeneule Auchmis detersa (ESPER, 1787) zu sehen. Dazu fanden wiederum etliche <em>S. brunnearia<\/em> den Weg an Licht und K\u00f6der, ebenso wie eine Grassteppen-Bodeneule &#8211; <em>Peridroma saucia<\/em> (H\u00dcBNER, [1808]), ein Wanderfalter aus dem S\u00fcden.<br \/>\nErw\u00e4hnenswert ist noch das durchgehende n\u00e4chtliche Konzert der Heuschrecken: Weinh\u00e4hnchen (<em>Oecanthus pellcens<\/em>) sind am Ausoniusstein sehr h\u00e4ufig, und auch die Steppen-Sattelschrecke (<em>Ephippiger ephippiger)<\/em> kommt dort vor.<\/p>\n<div class=\"tiled-gallery type-rectangular tiled-gallery-unresized\" data-original-width=\"640\" data-carousel-extra='{&quot;blog_id&quot;:1,&quot;permalink&quot;:&quot;https:\\\/\\\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\\\/_mGala-16_Thea\\\/2017\\\/09\\\/07\\\/oh-mosella-spaetsommer-falter-von-der-untermosel\\\/&quot;,&quot;likes_blog_id&quot;:107974029}' itemscope itemtype=\"http:\/\/schema.org\/ImageGallery\" > <div class=\"gallery-row\" style=\"width: 640px; height: 286px;\" data-original-width=\"640\" data-original-height=\"286\" > <div class=\"gallery-group images-1\" style=\"width: 427px; height: 286px;\" data-original-width=\"427\" data-original-height=\"286\" > <div class=\"tiled-gallery-item tiled-gallery-item-large\" itemprop=\"associatedMedia\" itemscope itemtype=\"http:\/\/schema.org\/ImageObject\"> <a href=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2017\/09\/07\/oh-mosella-spaetsommer-falter-von-der-untermosel\/dsc_0221_01\/\" border=\"0\" itemprop=\"url\"> <meta itemprop=\"width\" content=\"423\"> <meta itemprop=\"height\" content=\"282\"> <img decoding=\"async\" class=\"\" data-attachment-id=\"1962\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0221_01.jpg\" data-orig-size=\"1200,800\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;7.1&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;NIKON D3100&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;--Deutschland, Rheinland-Pfalz, Lehmen (Mosel), Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl)&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1504617571&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;18&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;100&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.005&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"DSC_0221_01\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0221_01-600x400.jpg\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0221_01.jpg\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0221_01.jpg?w=423&#038;h=282&#038;ssl=1\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0221_01.jpg 1200w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0221_01-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_0221_01-600x400.jpg 600w\" width=\"423\" height=\"282\" loading=\"lazy\" data-original-width=\"423\" data-original-height=\"282\" itemprop=\"http:\/\/schema.org\/image\" title=\"DSC_0221_01\" alt=\"Trockenrasen mit Aster linosyris am Ausoniusstein, 5. September 2017. Links liegt Oberfell, in der Bildmitte Kattenes (Foto: Armin Dahl)\" style=\"width: 423px; height: 282px;\" \/> <\/a> <div class=\"tiled-gallery-caption\" itemprop=\"caption description\"> Trockenrasen mit <em>Aster linosyris<\/em> am Ausoniusstein, 5. September 2017. Links liegt Oberfell, in der Bildmitte Kattenes (Foto: Armin Dahl) <\/div> <\/div> <\/div> <!-- close group --> <div class=\"gallery-group images-2\" style=\"width: 213px; height: 286px;\" data-original-width=\"213\" data-original-height=\"286\" > <div class=\"tiled-gallery-item tiled-gallery-item-small\" itemprop=\"associatedMedia\" itemscope itemtype=\"http:\/\/schema.org\/ImageObject\"> <a href=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2017\/09\/07\/oh-mosella-spaetsommer-falter-von-der-untermosel\/brunnearia_seliddsc_6458_004dsc_6458_01\/\" border=\"0\" itemprop=\"url\"> <meta itemprop=\"width\" content=\"209\"> <meta itemprop=\"height\" content=\"139\"> <img decoding=\"async\" class=\"\" data-attachment-id=\"1960\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/brunnearia_SelidDSC_6458_004DSC_6458_01.jpg\" data-orig-size=\"1200,800\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;20&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;NIKON D7000&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;--Deutschland, Rheinland-Pfalz, Lehmen (Mosel), Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl)&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1504621527&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;105&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;125&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.016666666666667&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Trockenrasen-Bewohner\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/brunnearia_SelidDSC_6458_004DSC_6458_01-600x400.jpg\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/brunnearia_SelidDSC_6458_004DSC_6458_01.jpg\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/brunnearia_SelidDSC_6458_004DSC_6458_01.jpg?w=209&#038;h=139&#038;ssl=1\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/brunnearia_SelidDSC_6458_004DSC_6458_01.jpg 1200w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/brunnearia_SelidDSC_6458_004DSC_6458_01-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/brunnearia_SelidDSC_6458_004DSC_6458_01-600x400.jpg 600w\" width=\"209\" height=\"139\" loading=\"lazy\" data-original-width=\"209\" data-original-height=\"139\" itemprop=\"http:\/\/schema.org\/image\" title=\"Trockenrasen-Bewohner\" alt=\"Selidosema brunnearia, Lehmen (Mosel), Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl)\" style=\"width: 209px; height: 139px;\" \/> <\/a> <div class=\"tiled-gallery-caption\" itemprop=\"caption description\"> <em>Selidosema brunnearia<\/em>, Lehmen (Mosel), Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl) <\/div> <\/div> <div class=\"tiled-gallery-item tiled-gallery-item-small\" itemprop=\"associatedMedia\" itemscope itemtype=\"http:\/\/schema.org\/ImageObject\"> <a href=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2017\/09\/07\/oh-mosella-spaetsommer-falter-von-der-untermosel\/dsc_6463_01\/\" border=\"0\" itemprop=\"url\"> <meta itemprop=\"width\" content=\"209\"> <meta itemprop=\"height\" content=\"139\"> <img decoding=\"async\" class=\"\" data-attachment-id=\"1957\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6463_01.jpg\" data-orig-size=\"1200,795\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;11&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;NIKON D7000&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1504625392&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;105&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;400&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.008&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Ausoniusstein\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6463_01-600x398.jpg\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6463_01.jpg\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6463_01.jpg?w=209&#038;h=139&#038;ssl=1\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6463_01.jpg 1200w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6463_01-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6463_01-600x398.jpg 600w\" width=\"209\" height=\"139\" loading=\"lazy\" data-original-width=\"209\" data-original-height=\"139\" itemprop=\"http:\/\/schema.org\/image\" title=\"Ausoniusstein\" alt=\"Blick \u00fcber die Mosel auf den Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl)\" style=\"width: 209px; height: 139px;\" \/> <\/a> <div class=\"tiled-gallery-caption\" itemprop=\"caption description\"> Blick \u00fcber die Mosel auf den Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl) <\/div> <\/div> <\/div> <!-- close group --> <\/div> <!-- close row --> <div class=\"gallery-row\" style=\"width: 640px; height: 286px;\" data-original-width=\"640\" data-original-height=\"286\" > <div class=\"gallery-group images-2\" style=\"width: 214px; height: 286px;\" data-original-width=\"214\" data-original-height=\"286\" > <div class=\"tiled-gallery-item tiled-gallery-item-small\" itemprop=\"associatedMedia\" itemscope itemtype=\"http:\/\/schema.org\/ImageObject\"> <a href=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2017\/09\/07\/oh-mosella-spaetsommer-falter-von-der-untermosel\/detersa_auchmisdsc_6487_01_002dsc_6487_01\/\" border=\"0\" itemprop=\"url\"> <meta itemprop=\"width\" content=\"210\"> <meta itemprop=\"height\" content=\"139\"> <img decoding=\"async\" class=\"\" data-attachment-id=\"1956\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/detersa_AuchmisDSC_6487_01_002DSC_6487_01.jpg\" data-orig-size=\"1200,795\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;16&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;NIKON D7000&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1504647521&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;105&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;125&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.016666666666667&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Berberitzeneule\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/detersa_AuchmisDSC_6487_01_002DSC_6487_01-600x398.jpg\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/detersa_AuchmisDSC_6487_01_002DSC_6487_01.jpg\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/detersa_AuchmisDSC_6487_01_002DSC_6487_01.jpg?w=210&#038;h=139&#038;ssl=1\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/detersa_AuchmisDSC_6487_01_002DSC_6487_01.jpg 1200w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/detersa_AuchmisDSC_6487_01_002DSC_6487_01-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/detersa_AuchmisDSC_6487_01_002DSC_6487_01-600x398.jpg 600w\" width=\"210\" height=\"139\" loading=\"lazy\" data-original-width=\"210\" data-original-height=\"139\" itemprop=\"http:\/\/schema.org\/image\" title=\"Berberitzeneule\" alt=\"Auchmis detersa, Lehmen, Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl)\" style=\"width: 210px; height: 139px;\" \/> <\/a> <div class=\"tiled-gallery-caption\" itemprop=\"caption description\"> <em>Auchmis detersa<\/em>, Lehmen, Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl) <\/div> <\/div> <div class=\"tiled-gallery-item tiled-gallery-item-small\" itemprop=\"associatedMedia\" itemscope itemtype=\"http:\/\/schema.org\/ImageObject\"> <a href=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2017\/09\/07\/oh-mosella-spaetsommer-falter-von-der-untermosel\/dsc_6461_01\/\" border=\"0\" itemprop=\"url\"> <meta itemprop=\"width\" content=\"210\"> <meta itemprop=\"height\" content=\"139\"> <img decoding=\"async\" class=\"\" data-attachment-id=\"1970\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6461_01.jpg\" data-orig-size=\"1200,795\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;7.1&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;NIKON D7000&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;--Deutschland, Rheinland-Pfalz, Lehmen (Mosel), Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl)&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1504624858&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;105&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;125&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.005&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Blick \u00fcber Kattenes\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6461_01-600x398.jpg\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6461_01.jpg\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6461_01.jpg?w=210&#038;h=139&#038;ssl=1\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6461_01.jpg 1200w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6461_01-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6461_01-600x398.jpg 600w\" width=\"210\" height=\"139\" loading=\"lazy\" data-original-width=\"210\" data-original-height=\"139\" itemprop=\"http:\/\/schema.org\/image\" title=\"Blick \u00fcber Kattenes\" alt=\"Blick \u00fcber Kattenes auf den Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl)\" style=\"width: 210px; height: 139px;\" \/> <\/a> <div class=\"tiled-gallery-caption\" itemprop=\"caption description\"> Blick \u00fcber Kattenes auf den Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl) <\/div> <\/div> <\/div> <!-- close group --> <div class=\"gallery-group images-1\" style=\"width: 426px; height: 286px;\" data-original-width=\"426\" data-original-height=\"286\" > <div class=\"tiled-gallery-item tiled-gallery-item-large\" itemprop=\"associatedMedia\" itemscope itemtype=\"http:\/\/schema.org\/ImageObject\"> <a href=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2017\/09\/07\/oh-mosella-spaetsommer-falter-von-der-untermosel\/dsc_6473_01\/\" border=\"0\" itemprop=\"url\"> <meta itemprop=\"width\" content=\"422\"> <meta itemprop=\"height\" content=\"282\"> <img decoding=\"async\" class=\"\" data-attachment-id=\"1958\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6473_01.jpg\" data-orig-size=\"1200,800\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;16&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;NIKON D7000&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;--Deutschland, Rheinland-Pfalz, Lehmen (Mosel), Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl)&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1504645276&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;105&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;125&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.016666666666667&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Lebt an Fetthenne\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6473_01-600x400.jpg\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6473_01.jpg\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6473_01.jpg?w=422&#038;h=282&#038;ssl=1\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6473_01.jpg 1200w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6473_01-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6473_01-600x400.jpg 600w\" width=\"422\" height=\"282\" loading=\"lazy\" data-original-width=\"422\" data-original-height=\"282\" itemprop=\"http:\/\/schema.org\/image\" title=\"Lebt an Fetthenne\" alt=\"Idaea contiguaria, Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl)\" style=\"width: 422px; height: 282px;\" \/> <\/a> <div class=\"tiled-gallery-caption\" itemprop=\"caption description\"> <em>Idaea contiguaria<\/em>, Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl) <\/div> <\/div> <\/div> <!-- close group --> <\/div> <!-- close row --> <div class=\"gallery-row\" style=\"width: 640px; height: 108px;\" data-original-width=\"640\" data-original-height=\"108\" > <div class=\"gallery-group images-1\" style=\"width: 160px; height: 108px;\" data-original-width=\"160\" data-original-height=\"108\" > <div class=\"tiled-gallery-item tiled-gallery-item-small\" itemprop=\"associatedMedia\" itemscope itemtype=\"http:\/\/schema.org\/ImageObject\"> <a href=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2017\/09\/07\/oh-mosella-spaetsommer-falter-von-der-untermosel\/dsc_6470_01\/\" border=\"0\" itemprop=\"url\"> <meta itemprop=\"width\" content=\"156\"> <meta itemprop=\"height\" content=\"104\"> <img decoding=\"async\" class=\"\" data-attachment-id=\"1963\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6470_01.jpg\" data-orig-size=\"1200,795\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;2.8&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;NIKON D7000&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1504637743&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;105&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;400&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.005&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Burg Thurant\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6470_01-600x398.jpg\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6470_01.jpg\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6470_01.jpg?w=156&#038;h=104&#038;ssl=1\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6470_01.jpg 1200w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6470_01-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6470_01-600x398.jpg 600w\" width=\"156\" height=\"104\" loading=\"lazy\" data-original-width=\"156\" data-original-height=\"104\" itemprop=\"http:\/\/schema.org\/image\" title=\"Burg Thurant\" alt=\"Tolle Aussicht: Burg Thurant \u00fcber dem Ort Alken an der Mosel. (Foto: Armin Dahl)\" style=\"width: 156px; height: 104px;\" \/> <\/a> <div class=\"tiled-gallery-caption\" itemprop=\"caption description\"> Tolle Aussicht: Burg Thurant \u00fcber dem Ort Alken an der Mosel. (Foto: Armin Dahl) <\/div> <\/div> <\/div> <!-- close group --> <div class=\"gallery-group images-1\" style=\"width: 160px; height: 108px;\" data-original-width=\"160\" data-original-height=\"108\" > <div class=\"tiled-gallery-item tiled-gallery-item-small\" itemprop=\"associatedMedia\" itemscope itemtype=\"http:\/\/schema.org\/ImageObject\"> <a href=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2017\/09\/07\/oh-mosella-spaetsommer-falter-von-der-untermosel\/img_8126_oecanthus-pellucens_hatzenport_01\/\" border=\"0\" itemprop=\"url\"> <meta itemprop=\"width\" content=\"156\"> <meta itemprop=\"height\" content=\"104\"> <img decoding=\"async\" class=\"\" data-attachment-id=\"1979\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/IMG_8126_Oecanthus-pellucens_Hatzenport_01.jpg\" data-orig-size=\"1200,800\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;5&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;Canon EOS 60D&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1440864259&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;100&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;200&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.005&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Weinh\u00e4hnchen\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/IMG_8126_Oecanthus-pellucens_Hatzenport_01-600x400.jpg\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/IMG_8126_Oecanthus-pellucens_Hatzenport_01.jpg\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/IMG_8126_Oecanthus-pellucens_Hatzenport_01.jpg?w=156&#038;h=104&#038;ssl=1\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/IMG_8126_Oecanthus-pellucens_Hatzenport_01.jpg 1200w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/IMG_8126_Oecanthus-pellucens_Hatzenport_01-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/IMG_8126_Oecanthus-pellucens_Hatzenport_01-600x400.jpg 600w\" width=\"156\" height=\"104\" loading=\"lazy\" data-original-width=\"156\" data-original-height=\"104\" itemprop=\"http:\/\/schema.org\/image\" title=\"Weinh\u00e4hnchen\" alt=\"Oecanthus pellucens (w), Hatzenport, 29. August 2015 (Foto: Daniel M\u00fcller)\" style=\"width: 156px; height: 104px;\" \/> <\/a> <div class=\"tiled-gallery-caption\" itemprop=\"caption description\"> Oecanthus pellucens (w), Hatzenport, 29. August 2015 (Foto: Daniel M\u00fcller) <\/div> <\/div> <\/div> <!-- close group --> <div class=\"gallery-group images-1\" style=\"width: 160px; height: 108px;\" data-original-width=\"160\" data-original-height=\"108\" > <div class=\"tiled-gallery-item tiled-gallery-item-small\" itemprop=\"associatedMedia\" itemscope itemtype=\"http:\/\/schema.org\/ImageObject\"> <a href=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2017\/09\/07\/oh-mosella-spaetsommer-falter-von-der-untermosel\/d-rlp-lehmen-mosel-nsg-ausoniusstein-5-september-2017-foto-armin-dahl\/\" border=\"0\" itemprop=\"url\"> <meta itemprop=\"width\" content=\"156\"> <meta itemprop=\"height\" content=\"104\"> <img decoding=\"async\" class=\"\" data-attachment-id=\"1959\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6477_01.jpg\" data-orig-size=\"1200,795\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;16&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;NIKON D7000&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;D-RLP Lehmen (Mosel) NSG Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl)&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1504646398&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;105&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;125&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.016666666666667&quot;,&quot;title&quot;:&quot;D-RLP Lehmen (Mosel) NSG Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl)&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Wanderfalter\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6477_01-600x398.jpg\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6477_01.jpg\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6477_01.jpg?w=156&#038;h=104&#038;ssl=1\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6477_01.jpg 1200w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6477_01-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/DSC_6477_01-600x398.jpg 600w\" width=\"156\" height=\"104\" loading=\"lazy\" data-original-width=\"156\" data-original-height=\"104\" itemprop=\"http:\/\/schema.org\/image\" title=\"Wanderfalter\" alt=\"Wanderfalter: Peridroma saucia, Lehmen, Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl)\" style=\"width: 156px; height: 104px;\" \/> <\/a> <div class=\"tiled-gallery-caption\" itemprop=\"caption description\"> Wanderfalter: <em>Peridroma saucia<\/em>, Lehmen, Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl) <\/div> <\/div> <\/div> <!-- close group --> <div class=\"gallery-group images-1\" style=\"width: 160px; height: 108px;\" data-original-width=\"160\" data-original-height=\"108\" > <div class=\"tiled-gallery-item tiled-gallery-item-small\" itemprop=\"associatedMedia\" itemscope itemtype=\"http:\/\/schema.org\/ImageObject\"> <a href=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2017\/09\/07\/oh-mosella-spaetsommer-falter-von-der-untermosel\/brunnearia_selid_dsc_6490_01\/\" border=\"0\" itemprop=\"url\"> <meta itemprop=\"width\" content=\"156\"> <meta itemprop=\"height\" content=\"104\"> <img decoding=\"async\" class=\"\" data-attachment-id=\"1961\" data-orig-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/brunnearia_Selid_DSC_6490_01.jpg\" data-orig-size=\"1200,795\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;16&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;NIKON D7000&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;--Deutschland, Rheinland-Pfalz, Lehmen (Mosel), Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl)&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1504655057&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;105&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;125&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.016666666666667&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Trockenrasen-Spanner am K\u00f6der\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/brunnearia_Selid_DSC_6490_01-600x398.jpg\" data-large-file=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/brunnearia_Selid_DSC_6490_01.jpg\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/brunnearia_Selid_DSC_6490_01.jpg?w=156&#038;h=104&#038;ssl=1\" srcset=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/brunnearia_Selid_DSC_6490_01.jpg 1200w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/brunnearia_Selid_DSC_6490_01-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-content\/uploads\/brunnearia_Selid_DSC_6490_01-600x398.jpg 600w\" width=\"156\" height=\"104\" loading=\"lazy\" data-original-width=\"156\" data-original-height=\"104\" itemprop=\"http:\/\/schema.org\/image\" title=\"Trockenrasen-Spanner am K\u00f6der\" alt=\"Selidosema brunnearia (w) am K\u00f6der, Lehmen (Mosel), Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl)\" style=\"width: 156px; height: 104px;\" \/> <\/a> <div class=\"tiled-gallery-caption\" itemprop=\"caption description\"> <em>Selidosema brunnearia<\/em> (w) am K\u00f6der, Lehmen (Mosel), Ausoniusstein, 5. September 2017 (Foto: Armin Dahl) <\/div> <\/div> <\/div> <!-- close group --> <\/div> <!-- close row --> <\/div>\n<p>Der Ausoniusstein mit seinen bl\u00fctenreichen Trockenrasen ist also immer noch, wie schon seit vielen Jahrzehnten bekannt, ein Spitzenplatz f\u00fcr w\u00e4rmeliebende Insektenarten. Aber hier wie auch an vielen anderen Pl\u00e4tzen entlang der Mosel schreitet der Wald voran, und die so wertvollen &#8222;nackten&#8220; Standorte werden immer kleiner, verbuschen und verschwinden im Wald. Hier gilt es rechtzeitig gegenzusteuern, damit Apollofalter, Berberitzeneule und andere relikthaft verbreitete Formen dort auch langfristig \u00fcberleben k\u00f6nnen.<\/p>\n<hr \/>\n<p>Das ca. 31 ha gro\u00dfe Naturschutzgebiet befindet sich auf der Gemarkung von Mosels\u00fcrsch, einem Ortsteil von Lehmen. Es wurde von der Bezirksregierung Koblenz per Rechtsverordnung vom 15. August 1984 ausgewiesen und tr\u00e4gt die Gebietsnummer 7137-017. (<a href=\"http:\/\/www.naturschutz.rlp.de\/Dokumente\/rvo\/nsg\/pdf\/NSG-7137-017.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Rechtsverordnung<\/a>)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Einer der entomologisch besten Felsh\u00e4nge an der Mosel ist der nach dem gallischen Dichter Decimus Magnus Ausonius benannte Ausoniusstein auf Gemarkung Lehmen. Dort leben bis heute viele der w\u00e4rmeliebenden Spitzenarten Westdeutschlands. Ein Exkursionsbericht. So liebe ich Ausfl\u00fcge an Stellen, an &hellip; <a href=\"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/2017\/09\/07\/oh-mosella-spaetsommer-falter-von-der-untermosel\/\">Weiterlesen <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[12,17,18,14],"tags":[],"class_list":["post-1954","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-exkursionen","category-naturschutz","category-pflegemassnahmen","category-seltene-arten"],"wp-worthy-pixel":{"ignored":false,"public":null,"server":null,"url":null},"wp-worthy-type":"normal","jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p7j2YB-vw","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1954","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1954"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1954\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2045,"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1954\/revisions\/2045"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1954"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1954"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ag-rh-w-lepidopterologen.de\/_mGala-16_Thea\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1954"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}